
YÜREĞİL BELDESİNİN COĞRAFİ YAPISI
Yüreğil kasabası Ege bölgesindedir. İdari açıdan Afyonkarahisar ili Dazkırı ilçesine bağlıdır. Bağlı bulunduğu Afyonkarahisar iline Yaklaşık 150 Km, Dazkırı İlçesine 5 Km uzaklıktadır. Afyonkarahisar’ın Denizli İl sınırına en yakın beldesidir. Denizli merkezine uzaklığı 80 Km dir
Etüt sahası arazilerin toplam genişliği 3710 dekardır.
1575 dekarı sulu tarımda kullanılan İİ. sınıf arazi
225 dekarı kuru tarımda kullanılan İİ. sınıf arazi
750 dekarı mera (tescilli ) kullanımlı Iİ.sınıf arazi
1160 dekarı yerleşme alanı olarak kullanılan VIII sınıf arazidir.
Sulu ve Yağışa bağlı tarım arazisi olarak tespit edilen toplam 1800 dekarlık kısmının Tarım Alanlarının Tarım Dışı Gaye ile Kullanılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesi gereğince istenilen amaçla kullanılması uygun görülmemektedir. Ancak kasabanın planlı gelişmesi açısından halihazırda ki yerleşim birimin doğu ve güney bitişiğinden başlayan ve herhangi bir tarımsal faaliyette kullanılmadığı belirtilen 750 dekarlık kısmının söz konusu yönetmeliğin 8. maddesi gereğince istenen amaçla kullanılması raporda ayrıca belirtilmiştir.
Yüreğil’de yükseltiler 840-860 m. arasında değişmektedir. Yerleşme tamamen düzlüklerden oluşup eğim % 0-2 arasında olmaktadır. Yerleşme güneyde 842 m.’den başlayıp kuzeyde 856 m.’ye ulaşmaktadır.
Topoğrafik yapı her tarafta yaklaşık aynıdır ve eğim % 0-2 arasında olup % 0-5 kategorisinde değerlendirmeye alınacaktır. Yerleşmede meskun alanlar tamamen düz alanlardan meydana gelmiş olup, gelişme alanları için değerlendirmeye alınacak alanlarda yine düz alanlardan oluşmaktadır.
Afyon ili, coğrafi bölgeler ayırımında Ege Bölgesi içerisinde gösterilmiş olmasına karşın, Ege iklimiyle bağdaşmaz. Daha çok kışlan soğuk ve kar yağışlı, yazları sıcak ve kurak bir step iklimi görülür. İlkbahar ve sonbaharda ise, yağışlar, yağmur biçiminde artar ve step ikliminden biraz farklılık gösterir. Ancak Dinar ve Dazkırı ilçeleri Ege Bölgesi’nin iklim özelliklerini içerirler.
Yükseltisi 1034 m. olan Afyon (merkez) Meteoroloji İstasyonu’nun verilerine göre Afyon’da ortalama sıcaklık 11.2 °C’dir. Bu değer yükseltisi daha az olan (428 m.) Denizli İstasyonu’nda 15.8 °C’dir .Aradaki 4.6 °C fark yükseltideki yaklaşık 600 m.’lik farktan ileri gelmektedir.
Çünkü serbest atmosferde sıcaklık radyanı ( Her 100 m.’de oluşan sıcaklık farkı ) kabaca
1 °C’ye yakındır.
Yöreyle ilgili yazılı kaynaklardan, yerinde yapılan çalışma ve gözlemlerden elde edilen bilgilere göre Yüreğil’in iklimi Afyon ildim değerlerinden daha çok Ege Bölgesi’nde yer alan Denizli iklim değerlerine yakın olarak gözlemlendiğinden bu değerler kullanılmıştır. Yukarıda belirtildiği gibi Afyon ili Ege Bölgesinde gösterilmesine karşın bu ilin sadece Dinar ve Dazkırı ilçeleri Ege Bölgesinin iklim özelliklerini taşımaktadır. Bu nedenle Denizli iklim değerleri esas kabul edilmiştir.
Ege Bölgesi’nin iklim özelliklerini gösteren Yüreğil’de kışlar ilik ve yazlar serin geçer. Yıllık ortalama sıcaklığın 14.9 °C olduğu beldede en düşük sıcaklık -1.4 °C ile Şubat ayı, en yüksek sıcaklık, 31.2 °C ile Ağustos ayında olmaktadır. Yıllık ortalama yağış miktan 416 mm.’ dir. Yörede en çok yağiş, Aralık ve Ocak aylarında, en az yağış ise Temmuz ve Ağustos aylarında görülmektedir. Yerleşmede az sayılabilecek oranda düşen ve Aralık ile Nisan ayları arasına dağılan kar yağışları, Ocak ve Şubat aylarında yoğunluk kazanmakta ve yılda ortalama 3.8 gün kar örtüsü altında kalmaktadır. Yıllık ortalama nispi nem % 60, yıllık ortalama aktüel basınç 964,5 mb.’dir. Beldede ortalama açık günler sayısı 142,3, ortalama bulutlu günler sayısı 163.5, ortalama kapalı günler sayısı 59.3, ortalama kar yağışlı günler sayısı 2.6, ortalama sisli günler sayısı 2.7, ortalama dolulu günler sayısı 1.7 ve ortalama kırağılı günler sayısı 33.8’dir.
Beldede ortalama rüzgar hızı 1.2 m/sn olup, egemen rüzgar yönü, yıl içinde 1405 kez esen güney (kıble) dir. Bunu kuzeybatı (karayel) ve kuzey (yıldız) rüzgarları izlemektedir. En hızlı rüzgar ise 36.9 m/sn ile güneydir.
Yerleşimde yapılan gözlem ve edilen bilgilere göre tarihi eser ve mimari özelliği olan yapı bulunmamaktadır. Yüreğil’in esas jeolojik yapısı İnceleme alanı ve civarında genellikle tortul kayaçlar bulunmaktadır. Mesozoik, Senozoik (Tersiyer) ve Kuvaterner yaşlı çökellerden oluşmuştur. Acıgöl havzası, kuzey ve güneyden geçen iki fay arasında kalmaktadır. Gölün sahası zamanla küçülerek etrafındaki düz alanlar alüvyonlarla örtülmüştür. Mesozoik kireçtaşlanyla temsil olunur. Güneyde Yakaköy, Kayaköy, Yandağı ve Gemiçdağ civanında mostra vermektedirler. Gri-koyu, gri renkli olup, kınklı, çatlaklı bir yapıya sahiptir. Senozoik (Tersiyer), Dazkırı Ovası’nın kuzey, batı ve doğusunda geniş alanlar kaplamaktadır. Genelde Oligosen yaşlı fişler ile Neojen yaşlı çökelerden oluşmaktadır. Fiişler, kalın iri klâstık konglomeralarla başlar ve yukarı doğru tedricen kumtaşı ve marnlara geçer. Konglomeralar, sıkı çimentolu olup genelde kireçtaşı çakıllanndan oluşmaktadır. Konglomeraların üzerine ince taneli ve sert kumtaşları diskordan olarak gelmektedir. Kumtaşlan üzerine mam ve killer gelmektedir. Killer şisti yapıya sahiptir. Bu ardalanma yer yer değişmektedir. Ayrıca, Dazkırı Ovası’nın kuzeyinde Neojen yaşlı çökeller bulunmaktadır. Konglomeralar ile başlayan bu serinin üzerinde kil ve onun üzerinde kireçtaşları yer almaktadır. Kuvaterner, alüvyonlarla temsil olunur. Dazkırı ilçesinin kuzeybatısında Kızılören Vadisi ve çevresi ile güneyindeki Acıgöl civarında bulunur. Litolojik olarak kil, kum, çakıl ve bloklardan oluşmaktadır. Kalınlıkları yer yer değişmektedir. İnceleme alanında gözlenen birim Kuvaterner yaşlı alüvyondur. Acıgöl ve çevresinde geniş alanlarda yayılım göstermektedir. Alüvyon çakıl, kum, kil, süt boyu tanelerden oluşmaktadır. Zeminler: İnceleme alanında gözlenen Kuvaterner yaşlı alüvyon zeminleri oluşturur. Alüvyon kil, süt, kum, çakıl boyutunda tanelerden oluşur. Renk olarak kahve renklidir. Sıkı (yan sert) zemin özelliğindedir. Çakıl tane boyları 2-15 cm. arasında dır.Orta- iri yuvarlaklaşmıştır.Zemin orta derecede geçirgendir. İnceleme alanı içerisinde herhangi bir akarsu bulunmamaktadır. Bu dere yatağı da yerleşim alanı dışındadır.(ÇAY) olarak bilinir. |
ACIGÖL
İller: Afyon, Denizli
İlçeler: Dazkırı, Başmakçı, Çardak
Yüzölçümü: 21.000 ha
Koordinatlar: 37º49'K 29º48'D
Rakım: 836 m
Koruma: kısmen
Başlıca Özellikleri: tuz gölü, step
Kuş Türleri: Hem sulak alanda , hem de çevresindeki dağlarda üreyen angıt, yıl boyunca büyük sayıda görülür. 1993'te Acıgöl' de yaklaşık 150 yuvadan oluşan bir flamingo kolonisi belirlenmiştir. Bu kayıt Acıgöl'ü Türkiye' de flamingonun ürediği beş alandan biri durumuna getirmişse de, üremenin her yıl gerçekleşmediği sanılmaktadır. Alan aynı zamanda üreyen kılıç gaga, akça cılıbıt, mahmuzlu kızkuşu ve gülen sumru popülasyonlarıyla da önemli kuş alanları statüsü kazanır.
ACIGÖLÜN COĞRAFİ ÖZELLİKLERİ
Sığ bir tektonik göl olan ve maksimum 16.500 ha alan kaplayan Acıgöl, daha güneydeki Burdur Gölü'nden (ÖKA No:30) aradaki Söğüt Dağları ile ayrılır. Kuzeyde ise Maymun Dağı yer alır.
Göl, dağlardan gelen akımlarla, kaynak sularıyla ve doğudan Başmakçı tarafından gelen Kocaçay'ın sularıyla beslenir, gideğeni yoktur. Kaynakların bulunduğu yerde tatlısu bitki örtüsü gelişmiştir.
Yaz aylarında göl büyük ölçüde kurumaktadır. Çevre dağ yamaçlarında bitki örtüsü seyrektir, yer yer çalılıklar görülür. Ancak daha yükseklerde ormanlar vardır.
Ayrıca geniş bir sahada ağaçlandırma çalışmaları yapılmaktadır. Güneybatıdaki ovanın büyük bir bölümü tuzcul step karakterindeyken, kuzeydoğuda Başmakçı tarafındaki ova daha iyi topraklara sahiptir ve burada yoğun tarım yapılmaktadır.
Gölün çevresinde, özellikle doğu ve kuzeydoğu kıyılarında hayvan otlatılmaktadır. Sadece Gemiç yakınlarında küçük bir sulama projesi vardır, bunun dışındaki yerlerde çiftçiler artezyen sularıyla küçük çaplı sulama yapmaktadırlar. Yüksek sodyum sülfat konsantrasyonuyla Acıgöl, Tuz Gölü'nden sonra (ÖKA No: 72) ülkenin en tuzlu ikinci gölüdür. Gölün batı ve kuzeyinde toplam 450 ha'lık bir alan kaplayan ve 50'li yıllardan buyana sodyum sülfat üretimi yapan Alkim, Sodaş ve Otuzbir Kimya adlı işletmeler bulunur. Çardak (Denizli) Havaalanı ÖKA'nın batısında yer alır. Askeri amaçlı olarak inşa edilen bu alan sivil amaçlı da kullanılabilmektedir. Acıgöl'ün 10 km güneybatısında yer alan ve Kurugöl ( 450 ha, kurutulmuş) ile Beylerli Gölü (maks. 400 ha) gibi küçük göllerden oluşan Çaltı Gölü de ÖKA sınırları içerisine girmektedir. Beylerli Gölü sazlıklarla kaplı, çeşitli kaynaklar ve Değirmen Deresi'yle beslenen bir tatlısu gölüdür. Bugün büyük ölçüde kurumuş durumdadır. Deniz seviyesinden 850 m yüksekte olan Çaltı Gö
lü, eskiden sularının aktığı Acıgöl'e bir tahliye kanalı ile bağlanmıştır. Bu gölde bölge insanı sazcılık yapmaktadır.
ACIGÖLDEKİ KUŞLAR
Hem sulakalanda, hem de çevresindeki dağlarda üreyen angıt, yıl boyu büyük sayılarda görülür. 1993'te Acıgöl 'de yaklaşık 150 yuvadan oluşan bir flamingo kolonisi belirlenmiştir. Bu kayıt Acıgöl 'ü Türkiye'de flamingonun ürediği beş alandan biri durumuna getirmişse de üremenin her yıl gerçekleşmediği sanılmaktadır.
Alan aynı zamanda üreyen kılıç gaga, akça cılıbıt, mahmuzlu kızkuşu ve gülen sumru popülasyonlarıyla ÖKA statüsü kazanır. Acıgöl çevresinde yakın bir zamana kadar büyük bir toy popülasyonu bulunmaktaydı. Gölün kuzeydoğusundaki bir alana "Toygüden" adı verilmiş olması rastlantısal değildir.
Ancak son yıllarda birkaç birey kaydedilmiştir, geriye sadece küçük bir popülasyonun kaldığı tahmin edilmektedir. Yaşam ortamlarının tahribi dışında, sürekli avlanmaları türün hızla yok olmasına neden olmuştur. Ek bilgi: Büyük olasılıkla düşük su seviyesine bağlı olarak, bölgede görülen kuş sayısında son yıllarda büyük düşüş olmuştur. Çaltı Gölü son on yıldır kuru olmasına karşın, 1969 kışında sayıları 1134.102 su kuşuyla önemi ortaya konmuştur.Acıgöl kuzeyinde, tuzlaların yakınında 50 yuvalık bir ince gagalı martı kolonisinin yanı sıra, küçük sayılarda sumru ve küçük sumru kuluçkaya yatar. Birkaç çift turna halen göl çevresinde kuluçkaya yatarken, çevredeki dağlarda akbabaların ürediği sanılmaktadır
ACIGÖLÜ KORUMA İLE İLGİLİ SORUNLAR
Çaltı Gölü 1981'de Yaban Hayatı Koruma Sahası ilan edilmiştir ( 1100 ha).
Aynı yıl Çaltı Gölü ve Acıgöl arasında tahliye kanalı yapılmış, Değirmen Deresi üzerine bir baraj inşa edilmiştir.
Bunun sonucunda Kuru göl tamamıyla kurumuştur. Beylerli Gölü'de o dönemde küçülerek son on yıl içinde tamamıyla kurumuştur.
Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, gölün güneybatısında 625 ha tarım alanı sulamak üzere Gemiş kaynaklarından 600 lt/sn su pompalamaktadır.
Bugünkü DSİ planları, Acıgöl ve Çaltı Gölü arasında kalan 13.260 ha alanın kurutulmasını, dolayısıyla bölgedeki en baskir el değmemiş tuzcul steplerin yok edilmesini öngörmektedir.
Kaynaklardan, Değirmen Barajı'ndan ve Gemiş Pompasından alınacak sularla bu alanın 3500 ha'ı sulanacak ve tarımdan dönen tüm sular Acıgöl'e verilecektir.
Bu proje için herhangi bir çevre etki değerlendirilmesi yapılmamıştır. Tuzlalardan etraf tarım arazilerine yayılan tuzun, ürünlere zarar verdiği ve insanlarda solunum yolu rahatsızlıklarına yol açtığı öne sürülmüştür.
Bölge köylüleri şirketler aleyhine dava açmış ve bir davada Alkim şirketi tazminat ödemek zorunda kalmıştır.
1996 yılında havaalanının batısındaki araziye Çardak Organize Sanayi Bölgesi'nin temelleri atılmıştır. Planlanan 90'a yakın fabrikanın (tekstil ağırlıklı) yer altı suyu kullanması öngörülmektedir.
Bu projenin olası çevresel etkileri üzerine herhangi bir araştırma yapılmamıştır. Özellikle gölde oluşabilecek kirlilik ve yer altı sularının azalması gibi konuların incelenmesi önem taşımaktadır.
|